Burgemeester Magda Jansen
Burgemeester Magda Jansen foto: Niels Wolterink

‘Ik ben trots op de inzet van de burgers voor vluchtelingen’

Algemeen

WOUDENBERG Burgemeester Jansen is één jaar burgemeester van Woudenberg. Het bevalt haar goed. Ze is bijvoorbeeld trots op de inzet van Woudenbergers voor de vluchtelingen uit Oekraïne, maar ook op het voorzieningenniveau in het dorp.

Toen burgemeester Jansen een jaar geleden de jongste burgemeester van Nederland werd, golden er nog volop coronamaatregelen. ‘Dat maakte het voor mij lastig om met inwoners kennis te maken. We moesten anderhalve meter afstand houden. 

Ik las dat in een andere gemeente een burgemeester wandelingen maakte met inwoners. Dat idee heb ik overgenomen. Ik denk graag in wat er wel mogelijk is. En deze aanpak paste mij wel. Ik heb één oproep in de kranten en via social media gedaan en daar kwamen zoveel reacties op dat we een jaar vooruit konden. Ik heb veel wandelingen gemaakt. 

Soms hadden we heel persoonlijke gesprekken. Andere keren ging het vooral over het dorp. En zelfs een eindje kanoën was er bij. Het was een goede manier om Woudenberg en haar inwoners te leren kennen.’

Jansen schiet in de lach, als ik vertel dat ik me bij de balie van de gemeente meldde met de mededeling dat ik een afspraak met de burgemeester had. Er werd direct gevraagd: ‘Gaat u een wandeling maken?’

‘Door een wandeling krijgt een gesprek een andere dynamiek. Het is fijn om één op één met mensen te spreken. In de buitenlucht komen er ook andere zaken aan de orde, dan wanneer we in mijn werkkamer afspreken. Dat vinden mensen toch gewichtiger,’ vertelt Jansen. 

‘Er zijn dingen op mijn weg gekomen, waar ik me niet op kon voorbereiden. Zo herinner ik me een dag dat ik het beleidsteam voor corona mocht opheffen. En vrijwel direct daarna opende ik het beleidsteam Oekraïne. 

Niemand hield rekening met de oorlog in Oekraïne, maar we moesten en wilden er wel mee aan de slag,’ vertelt de burgemeester. 

Binnen de kortste keren liepen de eerste vluchtelingen in het dorp. Woudenberg was daarmee één van de eerste gemeenten van Nederland, die de opvang startte. ‘Woudenbergers hebben kennelijk veel contacten in Oekraïne en zo hebben we bijvoorbeeld een vervoersbedrijf in het dorp dat veel zaken doet daar. 

En het bleek ook dat er al initiatieven waren en zo kwam de vraag naar opvang. Er is veel gebeurd, het afgelopen jaar,’ vertelt Jansen. 

‘We hebben ook wel geluk gehad. Het klink bijvoorbeeld zo simpel. Oekraïense kinderen krijgen les. Maar dat is nog een hele organisatie. Gelukkig bleek er ook een onderwijzeres uit Oekraïne in het dorp te verblijven en haar is meteen gevraagd om lessen te verzorgen. En zo hebben enkele eigenaren hun pand ter beschikking gesteld. Dat is geweldig. 

We hebben nu ook een opvang aan de Europaweg. De verbouwing is een enorme klus geweest. Een team van de gemeente en drie ingehuurde krachten hebben dit alles gerealiseerd in een relatief kort tijdsbestek.’

‘De gemeente heeft veel vluchtelingen ingeschreven. Onder hen bevond zich ook de 14.000ste inwoner van Woudenberg. Ik heb nog overwogen symbolisch iemand in het zonnetje te zetten hiervoor, maar dat voelde niet goed, omdat het gaat om mensen die gevlucht zijn. 

Wij zijn vooral blij dat we ze een prettig en veilig onderkomen kunnen bieden in ons mooie dorp. We wachten nu op de 15.000ste inwoner,’ aldus de burgemeester. 

De burgemeester is ook trots op de particulieren die vluchtelingen in hun huis hebben opgevangen. ‘Het is geweldig dat ze dat gedaan hebben en nog steeds doen, een prestatie van de hele samenleving. We horen vaak dat de gastgezinnen het vol kunnen houden door de hulp en steun van familie, buren en vrienden. Hartverwarmend!’ 

De gemeente Woudenberg houdt zich ook keurig aan de afspraken over het aantal woningen dat toegewezen moet worden aan statushouders. 

Asielzoekers worden nog niet opgevangen. Eric van der Burg, staatssecretaris voor asielzaken, verwijt gemeenten zoals Woudenberg dat ze niet solidair zijn en zich drukken.

‘Over dat verwijt ben ik wel een beetje boos eigenlijk,’ zegt burgemeester Jansen. ‘Van der Burg en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) stellen hoge eisen aan opvanglocaties voor asielzoekers. 

De locatie moet minimaal 100 bedden hebben en voor vijf jaar beschikbaar zijn. Wij hebben in Woudenberg geen locatie die aan die normen voldoet. Geen terecht verwijt.’ 

Zeker aangezien Jansen juist op dit moment onderzoekt of Woudenberg Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers kan opvangen. ‘Dat gaat om veel kleinschaliger opvang. Hopelijk kunnen we hen wel onderdak bieden.’ 

Er circuleren getallen over het aantal asielzoekers, die in de provincie opgevangen moeten worden. Dat zijn complexe berekeningen. De provincie laat desgevraagd weten dat ze precies uitzoeken om hoeveel mensen het exact gaat. Deze taak wordt verdeeld over alle gemeenten in de provincie Utrecht. Dan komt ook Woudenberg in beeld. 

‘We hebben veel werk in de Oekraïense vluchtelingen gestoken. Tegelijkertijd kunnen we niet daar op wijzen en de opvang van asielzoekers terzijde schuiven. Het zijn twee verschillende trajecten,’ legt de burgemeester uit. Vandaar ook de inspanningen tot het opvangen van AMV’ers. 

Over een andere boeg: Hoe bevalt Woudenberg? Burgemeester Jansen, haar echtgenoot en haar twee dochters verhuisden vanuit Soest naar Woudenberg. 

‘Het bevalt heel goed,’ is haar antwoord. ‘Ik heb gisteren nog even met mijn man gesproken. Ik wist dat deze vraag zou komen. Ik geef ook antwoord namens hem natuurlijk. 

Het is hier rustiger dan waar wij in Soest woonden. En we zitten snel in het prachtige groene buitengebied, heerlijk. We hebben het erg naar onze zin.’ ‘De kinderen zijn gewend aan de nieuwe situatie. Ze gaan graag naar school en hebben veel vriendjes en vriendinnetjes. Dat is fijn. De kinderen op school weten dat hun moeder burgemeester is en soms vragen ze er ook naar. Dan zeggen ze gewoon dat hun moeder inderdaad burgemeester is. Dat is allemaal prima,’ vertelt Jansen. 

Op de vraag of de buren een oog in het zeil houden, antwoordt zij: ‘Op een prettige manier is de buurt betrokken bij elkaar. Ik heb niet de indruk dat onze buren ons extra in de gaten houden, omdat ik burgemeester ben. Wel stond er een keer een groepje kinderen voor het raam van onze keuken. 

Ik liep op dat moment net naar binnen en toen riepen ze: “Ja! Het is de burgemeester!” en ze begonnen enthousiast te zwaaien. Daar moest ik erg om gniffelen, het was erg onschuldig en grappig,’ aldus Jansen. 

‘Daarnaast is het verrassend dat Woudenberg veel voorzieningen heeft voor een gemeente met iets meer dan 14.000 inwoners. Mijn jongste dochter wilde heel graag op klassiek ballet. In Soest moest ze eerst haar zwemdiploma halen en vervolgens zaten we vlak voor de verhuizing, dus dat was geen goed moment om te beginnen met ballet. 

Ik ging op onderzoek uit en het bleek dat er ook balletles in Woudenberg gegeven werd. Ze gaat daar nu naartoe en is heel enthousiast. Inmiddels gaat haar oudere zus ook mee. Woudenberg heeft veel kwalitatief goede voorzieningen. Kijk bijvoorbeeld ook naar de sportvoorzieningen, De Camp en het Cultuurhuis,’ aldus Jansen.

‘En trots ben ik op de jaarwisseling die rustig en bovenal veilig is verlopen. Woudenberg is een hechte gemeenschap. Dat is mooi, maar het betekent soms ook dat mensen niet naar de gemeente of de politie stappen als ze horen dat ongewenste zaken staan te gebeuren. Dat voelt als klikken. Dat is niet zo. 

We zijn als samenleving met z’n allen verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. De politie en de burgemeester moeten weten wat er speelt. Dan kunnen er ook passende maatregelen genomen worden. Ik merk dat die mentaliteitsverandering voet aan de grond krijgt. De komende jaren wordt daar verder op geïnvesteerd.’ 

Het nieuwe college van burgemeester en wethouders vindt participatie belangrijk. Inwoners bijvoorbeeld betrekken bij beleid. Hier is de jaarwisseling ook een mooi voorbeeld van. In juli was de eerste bijeenkomst om tot een veilige en gezellige jaarwisseling te komen. ‘Daar kwamen veel inwoners op af. We hadden expres nog geen concrete plannen dus konden de inwoners een veel grotere inbreng hebben. 

Dat was geen eenrichtingsverkeer. Dat moet ook niet. En als het wel zo is dat wij direct besluiten moeten nemen, zoals bij de opvang van Oekraïense vluchtelingen, hebben we de plicht goed uit te leggen waarom we keuzes maken. Dit is belangrijk om draagvlak te krijgen en te behouden en inwoners te laten zien dat hun mening er ook toe doet. Natuurlijk kunnen we niet iedereen het naar hun zin maken,’ ‘En ik denk dat inwoners dit best begrijpen. Het is belangrijk dat we kunnen uitleggen welke argumenten op tafel liggen en welke afweging we gemaakt hebben. Dan kunnen inwoners het alsnog niet met een besluit eens zijn. Dat is geen probleem. Spreek ons aan, dan praten we erover,’ zegt Jansen.

Neem ook hier het voorbeeld van de opvang van zieke kinderen uit Oekraïne die in Utrecht worden behandeld. In het voorjaar kreeg Jansen van de burgemeester van Utrechtse Heuvelrug de vraag of ze snel een opvangplek voor zieke kinderen uit Oekraïne kon regelen. 

Als snel bleek er een mogelijkheid aan het Julianaplein, al moest het pand wel eerst geschikt gemaakt worden voor bewoning. Omdat haast geboden was, besloot de burgemeester de opdracht tot de verbouwing al te verstrekken. Tegelijkertijd belegde ze een bewonersavond waar inwoners vragen konden stellen en eventuele kritiek konden uiten. 

‘Ik vond het in deze situatie niet goed om een brief te sturen naar omwonenden. Je weet nooit hoe die gelezen wordt. Zij hebben vragen en die moet je kunnen beantwoorden en hen ook de gelegenheid geven om aandachtspunten mee te geven. Maar het besluit was genomen, dus was er niet veel speelruimte,’ vertelt Jansen. ‘Door tijdens de bewonersavond hier openhartig over te spreken, begrepen inwoners wat er aan de hand was en hoe urgent de situatie was. Vragen werden netjes beantwoord en iedereen werd gehoord. Met als eindresultaat ook hier een fijne en veilige plek voor Oekraïense gezinnen en waar zieke kinderen, voor zover het kan, kind kunnen zijn.’

‘Als burgemeester zit ik, samen met het college, dicht op de samenleving. Je ziet direct waar je het voor doet. Veel mooie momenten, maar ook minder mooie momenten. Maar we moeten vooral vooruitkijken met elkaar en lering trekken uit het verleden. 

Daar heb je verbondenheid voor nodig. En daar heeft Woudenberg volop van. Iets dat ik als burgemeester snel aan den lijve heb ondervonden. Oog voor elkaar, elkaar vasthouden als het even tegenzit. Koester dit! Want aandacht voor elkaar is nodig, alleen samen helpen we Woudenberg en elkaar vooruit,’ aldus burgemeester Jansen.

‘Woudenberg is een hecht dorp. Koester die band!’

‘Over het verwijt van de staatssecretaris ben ik eigenlijk boos’

Gerhard te Winkel